Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Δευτέρα, 19 Φεβρουαρίου 2018

Καθαρή Δευτέρα και Χαρταετοί. Ποιήματα, φωτογραφίες και πίνακες ζωγραφικής

Χαρταετοί της Καθαρής Δευτέρας

Νίκος Οικονομόπουλος, Χαρταετός. Νότια Πελοπόννησος. 1991. Aπό το αρχείο των Magnum Photos.

David Cox, Πετώντας χαρταετό. Γύρω στα 1820΄

  Καθώς εκπνέει η Καθαρή Δευτέρα, σκέφτομαι τη χαρά των παιδιών, που σήμερα είχαν την τύχη να πετάξουν χαρταετό.  Αγαπημένο παιχνίδι το πέταγμα του χαρταετού στον ουρανό τα παλαιά χρόνια! Πρέπει να είναι υπέροχη η αίσθηση να "αμολάς" το χάρτινο πουλί με τη μακριά ουρά στον ουρανό, τρέχοντας...και να το βλέπεις να υψώνεται στον ουρανό πέρα μακριά... Αίσθηση ελευθερίας!
  Επιλέγω δύο αγαπημένα ποιήματα μαζί με φωτογραφίες και πίνακες με θέμα το πέταγμα του χαρταετού.

Γιάννης Πατίλης, Καθαρά Δευτέρα
 Σχόλιο σ' ένα πίνακα της Ηρώς Νικοπούλου

Ηρώ Νικοπούλου, Μικρή Αριάδνη. 2011. Από τον πίνακα αυτό είναι εμπνευσμένο το ποίημα του Γιάννη Πατίλη.
Όταν ξυπνήσεις
Καθαρά Δευτέρα
και δεις σκοτεινιασμένο ουρανό
με σύντομες βροχές και
με αέρα
την ευκαιρία μη φοβηθείς
και χάσεις να αμολήσεις
πάλι τον χαρταετό
κρατώντας από μέσα την
καλούμπα.
Βλ. Γιάννης Πατίλης, Η αποδρομή του αλκοόλ και άλλα ποιήματα 

David Samour, Πετώντας χαρταετό.  Αθήνα. 1954. Aπό το αρχείο των Magnum Photos. O φωτογράφος Seymour αποτυπώνει ένα χαρούμενο στιγμιότυπο. Μία μητέρα βοηθά το παιδί της να πετάξει αετό την Καθαρή Δευτέρα.

Νίκος Οικονομόπουλος, Ο γιος μου Δημήτρης. Πρέβεζα. 2000. Aπό το αρχείο των Magnum Photos. Ο φωτογράφος φωτογραφίζει τον γιο του να τρέχει για να υψώσει τον αετό...

Αχρονολόγητο ποίημα του Δ. Ι. Αντωνίου

Α. Το μικρό παιδί σε εικόνα

λένε, πως την καθαρή Δεύτερα
τον αετό πετούσε.
Μεθυσμένο, δες το! αυτό το παιχνίδι
ψηλά που σε ανεβάζει μαζί του
σε βουτιές και τσακίσματα,
ο χάρτινος αυτός κομήτης
*
Μπορεί καθ΄ένας ίσα να θυμάται
πράσινα τα χρόνια σαν την χλόη
τη σπαρμένη ακόμα σε ανεμώνες
κι άστρα πεσμένα χαμομήλια.

           Βλ.  Δ. Ι. Αντωνίου, Ποιήματα, Εκδόσεις Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού, 2009, σ.  412 .

David Seymour, Χαρταετοί. Αθήνα. 1954. Από το αρχείο των Magnum Photos.

Νίκος Οικονομόπουλος, Χαρταετοί. 1986. Aπό το αρχείο των Magnum Photos.

Justus De Gelder (ή Godfried Schaicken ή Nicolaas Maes), Αγόρια πετούν χαρταετούς. Γύρω στα 1660-62. Warwickshire, Upton House.


Norman Rockwell, Βάφοντας το μικρό σπίτι. 1921. Ιδιωτική Συλλογή. Ένας χαρταετός βρίσκεται κρεμασμένος στον τοίχο. Προφανώς τον έχει φτιάξει το παιδί.

Κυριακή, 18 Φεβρουαρίου 2018

Ένα ποίημα του Κωνσταντίνου Καβάφη για την πανοπλία και πίνακες του Rembrandt και του George Frederick Watts για ιππότες με πανοπλίες

Πανοπλία. Κωνσταντίνου Καβάφη, Αιμιλιανός Μονάη, Αλεξανδρεύς, 628-655 μ.Χ.

   Tελευταία Κυριακή της Αποκριάς σήμερα...κάποιοι ίσως θα φορέσουν μάσκες,  ακόμα και πανοπλίες, για να τηρήσουν το έθιμο... Ή μήπως συμβεί το αντίθετο; Μήπως σήμερα βγάλουν τις μάσκες και τις πανοπλίες που φορούν κάθε μέρα; 
  Σκέφτομαι ότι το απόλυτο αποκριάτικο κοστούμι είναι αυτό της πανοπλίας που κάλυπτε  ολόκληρο το σώμα, από πάνω μέχρι κάτω,  των ευγενών πολεμιστών της αρχαιότητας και των ιπποτών και αριστοκρατών του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης. Δύσκολο να τους αναγνωρίσουν, εάν φορούσαν και την περικεφαλαία με την προσωπίδα...

Ρέμπραντ, Άντρας σε πανοπλία. 1655. Kelvingrove Πινακοθήκη και Μουσείο Τέχνης. Γλασκόβη.

    Θυμήθηκα ένα συμβολικό ποίημα με ειρωνικό τόνο του Κωνσταντίνου Καβάφη, που χρησιμοποιεί ως σύμβολο την "πανοπλία". Το ποιητικό υποκείμενο καλύπτεται πίσω από το επινοημένο πρόσωπο-προσωπείο του Αιμιλιανού Μονάη του Αλεξανδρέως (628-655 μ.Χ.), για να δηλώσει ότι θα δημιουργήσει μία "πανοπλία" για να αντικρύζει τους κακούς ανθρώπους...Το υλικό της πανοπλίας: "με λόγια, με φυσιογνωμία, και με τρόπους"...
   Το  ποίημα  του Καβάφη μου θύμισε τους θλιμμένους ιππότες του Μεσαίωνα που ζωγράφισε ο George Frederick Watts (1817-1904), Βρεττανός συμβολιστής ζωγράφος με επιρροές από τους Προραφαηλίτες ζωγράφους.

George Frederick Watts, Ο ιππότης Galahad. 1862. Fogg Mουσείο Τέχνης. Μουσεία Τέχνης του Harvard. Ο Galahad είναι γνωστός ιππότης του Αρθουριανού επικού κύκλου, ένας από τους ιππότες της Στρογγυλής Τραπέζης του βασιλιά Αρθούρου.

Κωνσταντίνου Καβάφη, Αιμιλιανός Μονάη, Αλεξανδρεύς, 628-655 μ.Χ.
(Από τα αναγνωρισμένα ποιήματα)

Με λόγια, με φυσιογνωμία, και με τρόπους
μια εξαίρετη θα κάμω πανοπλία·
και θ’ αντικρύζω έτσι τους κακούς ανθρώπους
χωρίς να έχω φόβον ή αδυναμία.


George Frederick Watts (1817-1904), Ο ιππότης Percival. Ο Percival είναι γνωστός ιππότης του Αρθουριανού επικού κύκλου, ένας από τους ιππότες της Στρογγυλής Τραπέζης του βασιλιά Αρθούρου.

Θα θέλουν να με βλάψουν. Aλλά δεν θα ξέρει
κανείς απ’ όσους θα με πλησιάζουν
πού κείνται η πληγές μου, τα τρωτά μου μέρη,
κάτω από τα ψεύδη που θα με σκεπάζουν.—

George Frederick Watts (1817-1904), Ιππότης και κόρη.

Pήματα της καυχήσεως του Aιμιλιανού Μονάη.
Άραγε νάκαμε ποτέ την πανοπλία αυτή;
Εν πάση περιπτώσει, δεν την φόρεσε πολύ.
Είκοσι επτά χρονώ, στην Σικελία πέθανε.
(Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984) 


George Frederick Watts (1817-1904), O ευτυχισμένος πολεμιστής. 1884. Νέα Πινακοθήκη Τέχνης. Μόναχο.

https://en.wikipedia.org/wiki/George_Frederic_Watts

http://www.kavafis.gr/poems/content.asp?id=24&cat=1

https://en.wikipedia.org/wiki/George_Frederic_Watts#/media/File:George_Frederick_Watts,_1860-62,_Sir_Galahad,_oil_on_canvas,_191.8_x_107_cm,_Harvard_Art_Museums,_Fogg_Museum.jpg

https://www.wikiart.org/en/george-frederick-watts

https://www.wikiart.org/en/george-frederick-watts/happy-warrior

https://www.sammlung.pinakothek.de/de/artist/george-frederick-watts/der-glueckliche-krieger

http://hoocher.com/George_Frederick_Watts/George_Frederick_Watts.htm

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rembrandt_Man_in_Armour.jpg

Τετάρτη, 14 Φεβρουαρίου 2018

Ο Έρωτας στη ζωγραφική και την ποίηση: εικόνες έρωτα στην αγροτική εξοχή και η "Σιωπή του Έρωτα" του Oscar Wilde.

Η σιωπή του έρωτα στην εξοχή.

  Ο  Jules Bastien Lepage (1848-1884) υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους Γάλλους ζωγράφους της τελευταίας περιόδου του ρεαλισμού και της πρώτης φάσης του νατουραλισμού. Γόνος αγροτικής οικογένειας αμπελουργών απεικονίζει με "ποιητικό" ρεαλισμό στιγμιότυπα της γαλλικής αγροτικής υπαίθρου και ζωής, μεταφέροντας προσωπικά βιώματα και εμπειρίες από τη ζωή του στην επαρχία. 
  Επιλέγω τον παρακάτω πίνακα που αναπαριστά μία τρυφερή ερωτική σκηνή στο χωριό. Συνάντηση δύο ερωτευμένων κάπου απόμερα. Aνάμεσά τους, τους συνδέει και τους διαχωρίζει ταυτόχρονα, ο φράκτης του κήπου. Ο νεαρός έχει σκύψει ελαφρά προς το μέρος της και της μιλά με πάθος. Βλέπουμε μόνο το δικό του σοβαρό πρόσωπο. Εκείνη έχει γυρισμένη την πλάτη της προς τους θεατές, κρατά ένα λουλούδι και τον ακούει σιωπηλή με συστολή. Στο βάθος τα σπίτια και η εκκλησία του χωριού.

Jules Bastien Lepage (1848-1884), Ό έρωτας στο χωριό. 1882. Κρατικό Μουσείο του Πούσκιν. Μόσχα. Ένα υπέροχο λυρικό στιγμιότυπο μίας ερωτικής στιγμής. Η ερωτική συνάντηση δύο νέων ανθρώπων στη φύση. Τον ακούει σιωπηλή, κρατώντας ένα λουλούδι.  Υπέροχες λεπτομέρειες: η έκφραση του προσώπου, τα χέρια και η κλίση του σώματος του νεαρού άντρα, οι πλεξίδες και τα ρούχα της κοπέλας, το μικρό άνθος που κρατά.

   Ο πίνακας αυτός αγαπήθηκε πολύ από τους Ρώσους ζωγράφους στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, όπως ο  Ρώσος συμβολιστής ζωγράφος Mikhail Nestorov (1842-1962).

Mikhail Nestorov (1842-1962), Ζευγάρι στον ποταμό Βόλγα. 1905.  Σιωπηλοί και οι δύο της, ένα σούρουπο στο Βόλγα ποταμό. Εκείνη καθισμένη, κοιτάζει ένα λουλούδι που κρατά. Εκείνος όρθιος ατενίζει πέρα μακριά στο ποτάμι.

Mikhail Nestorov (1842-1862), Ερωτική αρμονία. Δύο χορδές. 1905. Κρατικό Μουσείο του Nizhny Novgorod.  Σαν δύο χορδές οι ερωτευμένοι στην άκρη της λίμνης κοιτάζουν σιωπηλα ...στη λίμνη ένα ζευγάρι κύκνων... Ο πίνακας είναι χαρακτηριστικό δείγμα του ρωσικού συμβολισμού και art nouveau.

 Oscar Wilde, Η σιωπή του Έρωτα 

Έτσι όπως συχνά ο ήλιος με την εντυπωσιακή του λάμψη
διώχνει το θαμπό φεγγάρι, όσο και αν αντιστέκεται
στη σκοτεινή σπηλιά του, χωρίς να ακούσει
ούτε ένα τραγούδι από το αηδόνι
έτσι η ομορφιά σου μου σφραγίζει τα χείλη
και κάνει παράφωνα για μένα τα πιο όμορφα τραγούδια

Κι όπως την αυγή πάνω από τα λιβάδια
περνά ο άνεμος με τα ορμητικά του φτερά
και σπάει τα καλάμια με τα δυνατά φιλιά του
που αυτά μόνο, μπορούν να γίνουν όργανα τραγουδιού
έτσι τα ορμητικά μου πάθη, παραδέρνουν συνέχεια μέσα μου
και η τόσο μεγάλη αγάπη κάνει την αγάπη μου βουβή

Όμως τα μάτια μου σου έδειξαν εσένα
γιατί είμαι σιωπηλός και η λύρα μου ακούρδιστη
πριν γίνει ο χωρισμός μας μοιραίος
και πριν μας αναγκάσει να φύγουμε
εσύ για άλλα χείλη που τραγουδούν με αρμονία
κι εγώ εδώ να αναπολώ μάταια
φιλιά που δεν σου έδωσα, τραγούδια που δεν σου είπα...








Κράτα τοΚράτα το

Κυριακή, 4 Φεβρουαρίου 2018

Ο ερχομός της Άνοιξης με τα λουλούδια του Φεβρουαρίου. Γάλανθοι οι χιονώδεις

Τα λουλούδια του Φεβρουαρίου

 Είναι τα λουλούδια του Φεβρουαρίου και προμηνύουν τον ερχομό της Άνοιξης. Φύονται κυρίως στα λιβάδια των χωρών της Βόρειας Ευρώπης, αλλά μπορούμε να τα συναντήσουμε και στις πλαγιές των δικών μας βουνών. Μοιάζουν με λευκές καμπανούλες τα άνθη τους. "Γάλανθοι οι χιονώδεις", ονομάζονται.

Catherine Klein, Γάλανθοι οι χιονώδεις. 1907. Καρτ ποστάλ. Ανήκουν στο είδος των Αμαρυλλιδών. 


Eugène Grasset, Ο μήνας Φεβρουάριος από το ημερολόγιο "Η ωραία κηπουρός". 1896. Στο έδαφος διακρίνουμε γάλανθους.

Σεμνά και τρυφερά λουλούδια των τελευταίων ημερών του Χειμώνα, μόλις διακρίνονται από το έδαφος. Μπορεί να ανθίσουν ακόμα και στο χιονισμένο έδαφος.

Cicely Mary Barker (1895-1973), Η νεράιδα του λουλουδιού "γάλανθος ο χιονώδης". 1927. Η Cicely Mary Baker ήταν Αγγλίδα εικονογράφος, συγγραφέας βιβλίων με εικόνες λουλουδιών και νεραϊδών. Στην εικόνα απεικονίζεται το λουλούδι "γάλανθος ο χιονώδης" σε χιονισμένο έδαφος μαζί με τη νεράϊδα του.

John Atkinson Grimshaw, "Οι όμορφες κοπέλες" του Φεβρουαρίου. 1862.

Οι "γάλανθοι οι χιονώδεις" ήταν ιδιαίτερα δημοφιλείς στην Αγγλία, Σκοτία, Ουαλία, Ιρλανδία και Σκανδιναβικές χώρες. Στη Βικτωριανή εποχή  ονόμαζαν τα λουλούδια αυτά μεταφορικά  "Όμορφες κοπέλες του Φεβρουαρίου". Θεωρούνταν σύμβολο της αγνότητας, της καθαρότητας, της ελπίδας και της συμπάθειας.

Edward Atkinson Hornel, "Oι όμορφες κοπέλες του Φεβρουαρίου" ή ο ερχομός της Άνοιξης. 1899. 

O Σκωτσέζος ζωγράφος Edward Atkinson Hornel (1864-1933) ζωγραφίζει κορίτσια να μαζεύουν γάλανθους στην εξοχή.

Edward Atkinson Hornel, Οι πρώτοι γάλανθοι. 1904.


Dante Gabriel Rossetti, Blanzifiore (Snowdrops), 1873. Ιδιωτική Συλλογή. O Προραφαηλίτης ζωγράφος απεικονίζει την Jane Burden Morris να κρατά ένα γάλανθο στο χέρι.

Myles Birket Foster (1825-1899), Μαζεύοντας γάλανθους.


http://www.rossettiarchive.org/docs/s227.rap.html
Κράτα τοΚράτα το

Σάββατο, 27 Ιανουαρίου 2018

Η Βιρτζίνια Γουλφ στη χώρα του φεγγαριού. Παλιές φωτογραφίες από το ταξίδι της Βιρτζίνια Γουλφ στην Ελλάδα

Ποιος θυμάται τα ταξίδια της Βιρτζίνια Γουλφ στην Ελλάδα

  Ας θυμηθούμε τη Βιρτζίνια Γουλφ (1882-1941). Γεννήθηκε αυτές τις ημέρες, στις 25 Ιανουαρίου του 1882. Αναμφισβήτητα, υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές της αγγλόγλωσσης λογοτεχνίας και πρωτοπόρος του μοντερνισμού τον 20ό αιώνα μαζί με τον Μαρσέλ Προυστ και τον Τζέιμς Τζόυς. Νουβέλες, διηγήματα, δοκίμια για τη λογοτεχνία, κείμενα για το φεμινισμό, κριτικές, ημερολόγια, άρθρα συμπεριλαμβάνονται στο έργο της. Τα κείμενα της χαρακτηρίζονται από ψυχογραφική διεισδυτική ματιά, εσωτερικότητα και στοχαστική διάθεση, ποιητική γραφή και την αφηγηματική τεχνική του εσωτερικού μονόλογου και της "συνειδησιακής ροής".  

H Βιρτζίνια Γουλφ το 1902. Φωτογραφία του Georges Charles Beresford. Γόνος οικογένειας με καλλιτεχνικά και λογοτεχνικά ενδιαφέροντα, κινήθηκε από τα πρώτα χρόνια της ζωής της σε κύκλους λογοτεχνών και ζωγράφων της Βικτωριανής Αγγλίας που σύχναζαν στο σπίτι του πατέρα της. Ο πατέρας της ήταν λόγιος, κριτικός λογοτεχνίας και εκδότης. Η μητέρα της ήταν γνωστή μούσα και μοντέλο των Προραφαηλιτών ζωγράφων.

H Βιρτζίνια Γουλφ το 1902. Φωτογραφία του Georges Charles Beresford. 

H Βιρτζίνια ενθαρρύνει την αδελφή της Βανέσσα να παίξει κρίκετ. Πριν το 1900. Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Harvard. Η αδελφή της έγινε ζωγράφος, γνωστή ως Βανέσσα Μπελ.

Η Βιρτζίνια Γουλφ ταξίδεψε στην Ελλάδα δύο φορές, το 1906 και το 1932. Στο πρώτο ταξίδι, που έγινε την περίοδο Σεπτεμβρίου-Οκτωβρίου του 1906, νεαρή ακόμα και άσημη, ταξίδεψε στην Ελλάδα και την Κωνσταντινούπολη μαζί με τα αδέλφια της, Βανέσσα, Aδριανό και Τόμπυ και μία οικογενειακή φίλη, τη Βάιολετ Ντίκινσον. Κατέγραψε τις εντυπώσεις της σε ταξιδιωτικό σημειωματάριο.

Η Βιρτζίνια Γουλφ το 1917. Φωτογραφία της Lady Ottoline Morell.

Η Βιρτζίνια Γουλφ το 1917. Φωτογραφία της Lady Ottoline Morell.

Roger Fry, Πορτραίτο της Βιρτζίνια Γουλφ. 1917. 

    Κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου είχε ήδη σημαντική θέση στην αγγλική λογοτεχνία και ήταν, μαζί με τον άντρα της, συγγραφέα Λέοναρντ Γουλφ,  μέλη του καλλιτεχνικού κύκλου του Λονδίνου, γνωστού με το όνομα "Ομάδα του Μπλούσμπερυ".  Γνωστά έργα της είναι οι νουβέλες-μυθιστορήματα Η κυρία Νταλογουέι (Mrs Dalloway, 1925), Στο φάρο (To The Lighthouse, 1927),  Ορλάντο: μια βιογραφία (Orlando, 1928), και το δοκίμιο Ένα δωμάτιο ολοδικό σου (A Room of One's Own, 1929), Τα κύματα (1930),  Τρεις γκινέες κ.ά. 

H Bιρτζίνια Γουλφ με τον Τ. Σ. Έλλιοτ. 1924. Φωτογραφία της Lady Ottoline Morell. 

H Bιρτζίνια Γουλφ το 1926. Φωτογραφία της Lady Ottoline Morell.

H Bιρτζίνια Γουλφ το 1926. Φωτογραφία της Lady Ottoline Morell.

H Bιρτζίνια Γουλφ με τον Λεόναρντ Γουλφ το 1926. Φωτογραφία από τη Vita Sackville West. Με τον άνδρα της Λεόναρντ Γουλφ είχαν ιδρύσει τον εκδοτικό οίκο Hogarth και εξέδιδαν μοντερνιστές συγγραφείς.

H Bιρτζίνια Γουλφ το 1926. Φωτογραφία της Lady Ottoline Morell.

Φωτογραφία της Βιρτζίνια Γουλφ στο περιοδικό LIFE. 1930. Φωτογραφία Lenare.



Η Βιρτζίνια Γουλφ στο Monks House το 1931.

Η Βιρτζίνια Γουλφ. Φωτογραφία του διάσημου φωτογράφου Man Ray. 1934.

Τον Απρίλιο και τον Μάιο του 1932 η Βιρτζίνια ταξιδεύει για δεύτερη φορά στην Ελλάδα, μαζί με τον σύζυγό της Λέοναρντ και τα αδέλφια Roger και Margery Fry. Είναι πλέον μία ώριμη γυναίκα και διάσημη συγγραφέας. Έχουν διασωθεί μία σειρά φωτογραφιών από αυτό το ταξίδι σ' ένα φωτογραφικό άλμπουμ που βρίσκεται στα αρχεία της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Harvard. H ίδια έχει καταγράψει στο ημερολόγιο της και σε επιστολές τις εντυπώσεις της από το ταξίδι. Στο δεύτερο αυτό ταξίδι βλέπει την Ελλάδα ως μία "ουτοπία", ως "μία χώρα του φεγγαριού".

To ζεύγος Λέοναρντ και Βιρτζίνια Γουλφ και τα αδέλφια Roger και Margery Fry μπροστά στο ναό του Ολύμπιου Διός. Αθήνα. 8 Μαΐου 1932.

Γράφει στη φίλη της Έθελ: "...Η Ελλάδα είναι χωρίς αμφιβολία η πιο όμορφη χώρα που έχει απομείνει. Οι άνθρωποι είναι πιο συμπαθητικοί που γνώρισα ποτέ. Όλοι χαμογελάνε. Γιατί δεν μου είπες ότι η Ελλάδα είναι τόσο όμορφη; Αυτή η θάλασσα ήταν παρθένα. Κι έκοψα άγρια κρίνα και κίτρινα αστεράκια που δεν τα 'χα ξαναδεί, και μικρά βυσσινιά, μωβ, μπλε, άσπρα λουλουδάκια, σαν μαργαρίτες. Ολόκληρο το βουνό ήταν κόκκινο από τα ηλιάνθεμα και τις παπαρούνες. Τα ξενοδοχεία λάμπουν από καθαριότητα. Κρυστάλλινη θάλασσα και πεντακάθαρη άμμος. Είναι τρέλα να χάνει κανείς τα καλύτερά του χρόνια πασχίζοντας να πλουτίσει, όταν υπάρχει αυτή η άγρια αλλά πολιτισμένη και πανέμορφη χώρα όπου μπορείς να ζήσεις..."

To ζεύγος Ντόναλντ και Βιρτζίνια Γουλφ και τα αδέλφια Roger και Margery Fry μπροστά στο ναό του Ολύμπιου Διός. Αθήνα. 8 Mαΐου 1932.

Η Βιρτζίνια Γουλφ με τον Roger Fry στο Σούνιο.  22 Απριλίου 1932. Ο Roger Fry (1866-1934) ήταν ζωγράφος και φίλος της Βιρτζίνια από παλιά. Ζωγράφισε το πορτρέτο της το 1917.

"...Στο Σούνιο η θάλασσα σπάει πάνω σε πράσινη και κόκκινη πέτρα, και σκουρογάλαζα καράβια αρμενίζουνε — όλα όπως τον καιρό του Τσώσερ ή του Ομήρου, ούτε προβλήτα ή προκυμαία, ούτε μάτι ανθρώπου..."

Ο ναός του Ποσειδώνα στο Σούνιο. 22 Απριλίου 1932.

Ο ναός του Ποσειδώνα στο Σούνιο. 22 Απριλίου 1932.

Εκκλησία στην Αθήνα. 5 Μαΐου 1932.

Ο ναός της Αφαίας στην Αιγίνα. 6 Μαΐου 1932.


Ο ναός της Αφαίας στην Αίγινα.  6 Μαΐου 1932.

"..Ω η βροχή, η βροχή! Αυτό την άλλη μέρα στην Αίγινα. Αυτό το όμορφο μαλακό νησί, με το ηλιοψημένο μονοπάτι, τη θάλασσα και την ακρογιαλιά, τα μικρά ροζ και κίτρινα σπίτια, το θυμάρι, την απότομη λοφοπλαγιά, το Ναό, σκελετώδη, κυρίαρχο, τους κόλπους ξέχειλους από θάλασσα — όλα αυτά δεν ήταν παρά ψύχρα, ομίχλη, βροχή, Αμερικάνοι μαζεμένοι γύρω από έναν κοκαλιάρη καθηγητή' και μεις ζαρωμένοι κάτω από ένα πεύκο που άφηνε τη βροχή να περνάει. Αλλά ακόμη κι έτσι, ο Ρότζερ έλεγε «Σπουδαίο, σπουδαίο», ένας ναός από ψαμμόλιθο καλύτερος απ' το Σούνιο..."

Πλήθος στην Αίγινα. 23 Απριλίου ή  6 Μαΐου 1932.

Η Βιρτζίνια Γουλφ στην παραλία. Αίγινα. 6 Μαΐου 1932.

"...Η Ελλάδα... είναι μια χώρα τόσο παλιά που είναι σαν να περιφέρεσαι σε σεληνιακά τοπία... Είναι πολύ γυμνή, πολύ πετρώδης, πολύ κακοτράχαλη... Οι αιώνες δεν άφησαν σημάδια. Δεν υπάρχει 18ος,  16ος, 15ος αιώνας, η μια επίστρωση πάνω στην άλλη, όπως στην Αγγλία – τίποτα ανάμεσα σ’ αυτούς και το 300 π.Χ. Για αυτό είναι η χώρα του φεγγαριού. Θέλω να πω, φωτίζεται από έναν νεκρό ήλιο. Ανακαλύπτεις έναν όρμο και είναι έρημος. Το ίδιο και οι λόφοι, κι οι κοιλάδες. Ούτε ένα σπίτι, ούτε ένα καφενείο, ούτε ένας στάβλος. Ούτε τηλεγραφόξυλα, ούτε εκκλησίες, σχεδόν ούτε νεκροταφεία.."

Μοναστήρι στη Δάφνη. 21 Απριλίου 1932.

Μοναστήρι στην Καισαριανή. 1932.

Το Μοναστήρι στη Δάφνη. 21 Απριλίου 1932.

Μοναστήρι. Νταού Πεντέλης. 5 Μαΐου 1932.

Ο Λέων της Χαιρώνειας. 30 Απριλίου 1932.

Το θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου. 26 Απριλίου 1932.

Το θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου. 26 Απριλίου 1932.

Ελιές στο Ναύπλιο. 25 ή 26 Απριλίου 1932.

Άγιος Δημήτριος. Μυστράς. 27 Απριλίου 1932.

Μυστράς. Παντάνασσα. 27 Απριλίου 1932.

Ο ναός του Απόλλωνα στην Κόρινθο. 25 Απριλίου 1932.

Ο ναός του Απόλλωνα στην Κόρινθο. 25 Απριλίου 1932.

Ακροκόρινθος.  25 Απριλίου 1932.


Eξώφυλλο του περιοδικού ΤΙΜΕ με φωτογραφία της Βιρτζίνια Γουλφ από τον Man Ray. 1937.

Η Βιρτζίνια Γουλφ το 1938. Φωτογραφία της Barbara Strachey.


Τα αποσπάσματα είναι από το βιβλίο, Βιρτζίνια Γουλφ, Ελλάδα και Μάης μαζί. Εγγραφές ημερολογίου και γράμματα. Επιμέλεια Άρη Μπερλή, Μετάφραση Μαρία Τσάτσου. Εκδ. Ύψιλον. 1996.