Άννας Αγγελοπούλου Ιστολόγιο Χάριν Λόγου και Τέχνης, Χάριν Φίλων

"O άνθρωπος πρέπει κάθε μέρα ν᾽ακούει ένα γλυκό τραγούδι, να διαβάζει ένα ωραίο ποίημα, να βλέπει μια ωραία εικόνα και, αν είναι δυνατόν, να διατυπώνει μερικές ιδέες. Αλλιώτικα χάνει το αίσθημα του καλού και την τάση προς αυτό...". Γκαίτε.
Το βρήκα γραμμένο σ᾽ένα ξεχασμένο λεύκωμα της μητέρας μου. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τέτοια αποφθέγματα σημείωναν οι μικρές μαθήτριες...
Γιατί θέλω ένα ιστολόγιο; Γιατί η ανάγκη μιας τέτοιου είδους επικοινωνίας;
Θα πω μόνο ότι στην αρχή σκέφτηκα να είναι ένα ιστολόγιο που να απευθύνεται στους συναδέλφους μου, δηλαδή μόνο σε φιλολόγους... "Χάριν φίλων" του λόγου, δηλαδή. Στη συνέχεια σκέφτηκα να είναι και "χάριν φίλων" της τέχνης. Τελικά, όμως, αποφάσισα να απευθύνεται και σε πολλούς άλλους: στους πρώην και επόμενους μαθητές μου, σε όσους αγαπούν να ονειρεύονται, σε όσους πιστεύουν ακόμα στο όραμα της παιδείας, σε όσους επέλεξαν να είναι εκπαιδευτικοί από αγάπη, σε όσους αγαπούν να ταξιδεύουν, και κυρίως σε όσους αγαπούν την ανάγνωση ή μάλλον τις αναγνώσεις...σε όσους παντού και πάντα θα διαβάζουν...θα διαβάζουν κείμενα στα βιβλία, κείμενα στις εικόνες, κείμενα στα πρόσωπα των ανθρώπων... Άλλωστε, η ανάγνωση είναι ταξίδι, όχι ένα αλλά πολλά ταξίδια...
Τελικά, το ιστολόγιο αυτό απευθύνεται στα αγαπημένα πρόσωπα της ζωής μας... Απευθύνεται ακόμα σε φίλους, γνωστούς και άγνωστους, σε πρόσωπα που συνάντησα, συναντώ καθημερινά, θα συναντήσω στο μέλλον ή που δε θα συναντήσω ποτέ.
Καλά ταξίδια, λοιπόν, με βιβλία, εικόνες, μουσικές και κυρίως με όνειρα!


Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017

Η Μουσική και η Ποίηση στους Προραφαηλίτες ζωγράφους. Ένας πίνακας του John Melhuish Strudwick

Μουσική και Ποίηση στους Προραφαηλίτες ζωγράφους. John Melhuish Strudwick

 Mία νοσταλγική εικόνα για την εξιδανίκευση του παρελθόντος από τη μνήμη, μία εικόνα που αποπνέει αίσθηση μουσικής!  Ας ταξιδέψουμε στο μαγικό κόσμο της ομορφιάς και στη "χώρα του ονείρου" που είχαν δημιουργήσει οι Προραφαηλίτες ζωγράφοι με τις εικόνες των έργων τους.
 Σ᾽ένα μεσαιωνικό σκηνικό, μάλλον στην κορυφή σκάλας, διαδραματίζεται το στιγμιότυπο του παρακάτω πίνακα του Προραφαηλίτη ζωγράφου John Melhuish Strudwick. Βλέπουμε τρεις αιθέριες γυναικείες μορφές να είναι αφοσιωμένες στη μουσική. Η μία κοπέλα (στα αριστερά) παίζει ένα είδος αρχαϊκού λαγούτου, ενώ στα δεξιά καθισμένη μία άλλη κοπέλα κρατά ένα βιβλίο με τραγούδια. Μία τρίτη κοπέλα στέκεται όρθια και διαβάζει τα λόγια.

John Melhuish Strudwick (1849-1937), Στις χρυσές ημέρες. 1907. Ιδιωτική Συλλογή. The Pérez Simón collection, Mexico © Studio Sébert Photographes.

  Ο τίτλος "στις χρυσές ημέρες" προέρχεται από το ποίημα "ειδύλλια του βασιλιά" του Άγγλου ποιητή Τέννυσον. Τα ποιήματα του Τέννυσον είχαν αποτελέσει πηγή έμπνευσης για τους Προραφαηλίτες ζωγράφους. Συγκεκριμένα, προέρχεται από ένα ποίημα που αναφέρεται στη γνωστή ηρωίδα του αγγλικού μεσαιωνικού ιπποτικού κύκλου, στην  Guinevere. Σύμφωνα με το ποίημα του Τέννυσον, η ηρωιδα της ιπποτικής παράδοσης ανακαλεί στη μνήμη νοσταλγικές εικόνες από τη νιότη της και την ειδυλλιακή ζωή που βίωσε προτού παντρευτεί τον βασιλιά Αρθούρο και προτού συναντήσει τον Λάνσελοτ. Μία τέτοια εικόνα από τις "χρυσές ημέρες" της Guinevere απεικονίζει και αυτός ο πίνακας. Η κεντρική γυναικεία μορφή, ντυμένη με πράσινο φόρεμα, θεωρείται ότι είναι η Guinevere στην εποχή της νιότης της, ενώ οι δύο άλλες γυναικείες μορφές είναι οι κοπέλες της ακολουθίας της.


"How sad it were for Arthur, should he live,

To sit once more within the lonely hall,
And miss to hear high talk of noble deeds
As in the golden days before thy sin". 
TENNYSON, Idylls of the King. 
(οι στίχοι που ενέπνευσαν τον ζωγράφο)


Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2017

Φερνάντο Πεσσόα, έβγαλα τη μάσκα

Φερνάντο Πεσσόα, Έβγαλα τη μάσκα

Vittorio Gussoni (1893-1968), αποκριάτικο κοστούμι. 


 Έβγαλα τη μάσκα και στον καθρέφτη κοιτάχτηκα.
 Είδα το παιδί που ήμουν εδώ και πολύ καιρό…
 Αυτό είναι το πλεονέκτημα
 το να ξέρεις τη μάσκα να βγάζεις.
 Είμαστε πάντα παιδιά,
 το παρελθόν που ήταν το παιδί αυτό.
 Είναι καλύτερα έτσι,  έτσι χωρίς μάσκα.
 Γυρίζω πίσω στην προσωπικότητά μου,
όπως στης γραμμής το τέλος.


Fernando Pessoa, Τα ποιήματα του Αλβάρο Ντε Κάμπος

http://www.artnet.com/artists/vittorio-gussoni/past-auction-results

Σάββατο, 18 Φεβρουαρίου 2017

Μάσκες. Ένα ποίημα του Κώστα Ουράνη

Μάσκες

Για ακόμη μια χρονιά βρισκόμαστε στην περίοδο της Αποκριάς. Εποχή για μεταμφιέσεις και για μάσκες... Ή μήπως δεν φοράμε μάσκες μόνο την περίοδο της Αποκριάς; Μήπως φοράμε μάσκες κάθε εποχή και καθημερινά;

Henri Gervex (1852-1929), Χορός μεταμφιεσμένων στην Όπερα. Παρίσι. 1886. Gallery Heim.

Kώστας Ουράνης, Μάσκες.

Για να ‘μαι ευχάριστος σε όλους,
-κι ακόμα και στον εαυτό μου-
έκρυψα πάντοτες με μάσκες 
που αρέσουνε το πρόσωπο μου
.
κι άλλαξα τόσες στη ζωή μου,
που τώρα πια να μη μπορώ
τ’ αληθινό το πρόσωπο μου
να πω ποιο είναι μήτ’ εγώ!
.
Έτσι, ο θάνατος σα θα ‘ρθει,
δε θα ‘ναι η στέρηση μεγάλη:
θ’ αφήσω μιαν ανυπαρξία
για να περάσω σε μιαν άλλη ...

Κυριακή, 12 Φεβρουαρίου 2017

Οι μάσκες. Ένα ποίημα του Νικηφόρου Βυζαντινού

Άχ, αυτές οι μάσκες που κρύβουν των ανθρώπων τις ψυχές
Ο
  Βρισκόμαστε για ακόμη μια χρονιά στην περίοδο της Απόκριας. Έχει ανοίξει το Τριώδιο...και οι αποκριάτικες μάσκες θα φορεθούν...ή μήπως φοράμε μάσκες κάθε μέρα; Ένα ποίημα του Νικηφόρου Βυζαντινού (φιλολογικού ψευδώνυμο του Παναγιώτη Χατζηγεωργιάδη), που δεν μιλά για αποκριάτικες μάσκες.


Ed. Manet,  Χορός μεταμφιασμένων στην Όπερα. 1873. Εθνική Πινακοθήκη Τέχνης. Ουάσινγκτον.


Νικηφόρος Βυζαντινός, Οι μάσκες
Αχ, αυτές οι μάσκες που κρύβουν, των ανθρώπων τις ψυχές 

πάντοτε είναι εύθυμες και πάντα γελαστές 

τί κρύβουν απο πίσω τους ποτέ δεν θα το δείς 

εκτός κι αν έχεις όρεξη να ψάξεις να το βρείς 



Όσο πιό πλούσια και φανταχτερή 
τόσο και πιότερο θλιμμένη 
είναι η δύστυχη ψυχή, 
που πίσω της είναι κρυμμένη. 

ΑΚΟΥ !!! 

Θέλω για λίγο να σκεφτείς την μάσκα πριν φορέσεις 
κάθε πρωί που θα ξυπνάς, μέσα σε ψεύτικες ανέσεις. 
ί όμορφος που θα δειχνες χωρίς αυτό το πράμα 
αν το πετούσες κάποτε θα ήταν ένα θάμα. 

Να μάθεις να σαι αληθινός στο διάβα της ζωής σου 
κι ας είναι οι άλλοι ψεύτικοι και άδικοι μαζί σου 
και αν θα σε πικράνουνε εσύ μην τους πειράξεις 
και όταν εκείνοι σε χτυπούν εσύ αγάπα τους.... 
με πράξεις. 

Σκέψου λοιπόν τα λόγια μου, άκου με και θυμίσου, 
ίσως, για πρώτη σου φορά στην τόση δά ζωή σου 
τη μάσκα που χεις βγάλτηνε, 
για πάντα απ΄τη ψυχή σου 


Pablo Picasso, Κεφαλή γυναίκας. 1907. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης. Νέα Υόρκη. Το πορτρέτο ανήκει στα έργα του Picasso, στα οποία είναι εμφανής η επιρροή της αφρικανικής μάσκας.



Σάββατο, 11 Φεβρουαρίου 2017

Η Αγάπη στην ποίηση. Αγαπάω, ένα ποίημα του Νίκου Καββαδία

Νίκος Καββαδίας, Αγαπάω

   Είναι ένα τρυφερό ποίημα του Νίκου Καββαδία που ανήκει στα λεγόμενα "Ανένταχτα" ποιήματά του, τα οποία δεν εντάσσονται σε κάποια από τις ποιητικές του συλλογές, αλλά δημοσιεύτηκαν σε περιοδικά και εφημερίδες.

Francois Emile Barraux, Οι δυστυχισμένοι. 1930.

Ἀγαπάω


Ἀγαπάω τ᾿ ὅτι θλιμμένο στὸν κόσμο.

Τὰ θολὰ τὰ ματάκια, τοὺς ἀρρώστους ἀνθρώπους,
τὰ ξερὰ γυμνὰ δέντρα καὶ τὰ ἔρημα πάρκα,
τὶς νεκρὲς πολιτεῖες, τοὺς τρισκότεινους τόπους.



Τοὺς σκυφτοὺς ὁδοιπόρους ποὺ μ᾿ ἕνα δισάκι

γιὰ μία πολιτεία μακρυνὴ ξεκινᾶνε,
τοὺς τυφλοὺς μουσικοὺς τῶν πολύβουων δρόμων,
τοὺς φτωχούς, τοὺς ἀλῆτες, αὐτοὺς ποὺ πεινᾶνε.

Pablo Picasso, Ο γέρος κιθαρίστας. 1902-03. Ινστιτούτο Τέχνης του Σικάγο.



Τὰ χλωμὰ τὰ κορίτσια ποὺ πάντα προσμένουν

τὸν ἱππότην ποὺ εἶδαν μία βραδιὰ στ᾿ ὄνειρό τους,
νὰ φανῇ ἀπ᾿ τὰ βάθη τοῦ ἀπέραντου δρόμου.
Τοὺς κοιμώμενους κύκνους πάνω στ᾿ ἀσπρόφτερό τους.



Τὰ καράβια ποὺ φεύγουν γιὰ καινούργια ταξίδια

καὶ δὲν ξέρουν καλὰ -ἂν ποτὲ θὰ γυρίσουν πίσω
ἀγαπάω, καὶ θά ῾θελα μαζί τους νὰ πάω
κι οὔτε πιὰ νὰ γυρίσω.



Ἀγαπάω τὶς κλαμμένες ὡραῖες γυναῖκες

ποὺ κυττᾶνε μακριά,ποὺ κυττᾶνε θλιμμένα ...
ἀγαπάω σὲ τοῦτον τὸν κόσμο -ὅ,τι κλαίει
γιατὶ μοιάζει μ᾿ ἐμένα.



 Περιοδικὸ τῆς Μεγάλης Ἑλληνικῆς Ἐγκυκλοπαίδειας, 

τοῦ Παύλου Δρανδάκη, ἀρ. 173, 10 Μαρτίου 1929.

Pablo Picasso, Γυναίκα με βεντάλια. 1905. Εθνική Πινακοθήκη Τέχνης. Ουάσινγκτον.

Pablo Picasso, Eπίσκεψη (οι δύο αδελφές). 1902. Μουσείο Ερμιτάζ. Αγ. Πετρούπολη.



Pablo Picasso, Αγόρι με σκύλο. 1905. Μουσείο Ερμιτάζ. Αγ. Πετρούπολη.

Δευτέρα, 6 Φεβρουαρίου 2017

O Winston Churchill ως ζωγράφος

O Ουίνστον Τσώρτσιλ ζωγραφίζει

 Ο Sir Winston Churchill (1874 –1965), o γνωστός Βρεττανός πολιτικός που διετέλεσε πρωθυπουργός από το 1940-1945 και από το 1951-1955, ήταν πραγματικά μία πολυσχιδής προσωπικότητα. Υπήρξε ιστορικός, συγγραφέας (κέρδισε το 1953 το Νόμπελ Λογορεχνίας) και ερασιτέχνης ζωγράφος. Κατά τη διάρκεια της ζωής του ζωγράφισε στον ελεύθερό του χρόνο πάνω από 500 έργα. Κάποια από αυτά τα χάριζε σε φιλικά του πρόσωπα, ενώ τα περισσότερα βρίσκονται στη συλλογή της οικογένειας Τσώρτσιλ και στο μουσείο Churchill.

Ο Winston Churchill ζωγραφίζει.  Πιθανολογείται ότι η φωτογραφία είναι στο Μαϊάμι της Φλόριδα όπου πήγε  μαζί με τη σύζυγό του για διακοπές αμέσως μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. 1946.

Ο Churchill στη Φλόριδα μπροστά σ᾽ένα πίνακά του. 1946.

   O Tσώρτσιλ ζωγράφιζε από τη νεανική του ηλικία, αλλά κυρίως αφοσιώθηκε στη ζωγραφική μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν πια είχε περισσότερο ελεύθερο χρόνο. Το καταφύγιο του ήταν η εξοχική έπαυλη Chartwell στο Κεντ όπου είχε και το προσωπικό του studio ζωγραφικής. Ζωγράφιζε, επίσης, και σε διάφορα μέρη της Γαλλίας όπου συχνά πήγαινε για διακοπές.

Ο Churchill ζωγραφίζει ένα τοπίο στην Aix-en-Provence στη Γαλλία. 1948. 

Winston Churchill, Πισίνα με χρυσόψαρα στο Chartwell. Πουλήθηκε σε πολύ υψηλή τιμή σε δημοπρασία έργων τέχνης.

   Τη δεκαετία του 1930 ο Churchill ταξίδεψε σε ξωτικά μέρη, όπως για παράδειγμα στο Μαρόκο, την Αίγυπτο, αλλά και την Ελλάδα.

 Winston Churchill, Ηλιοβασίλεμα πάνω από την οροσειρά Άτλας. Μαρόκο. 1935.

 Winston Churchill, Μελέτη για βάρκες. 1933.

Winston Churchill, Μία βίλλα στη Ριβιέρα.
    
   Πρόσφατα ανακαλύφθηκε στη Γερμανία ο παρακάτω πίνακας που απεικονίζει μία γωνία του Παρθενώνα. Ο  Churchill ζωγράφισε το έργο το 1934 σ᾽ένα ταξίδι αναψυχής που έκανε μαζί με την αγαπημένη του σύζυγο από τη Μασσαλία στην Ανατολική Μεσόγειο με γιωτ φίλων. Έμειναν για λίγες ημέρες στην Αθήνα και συνέχισαν για την Αίγυπτο. Το 1956 δώρισε τον πίνακα στον καγκελάριο της Δυτ. Γερμανίας Conrad Aedanauer.

Winston Churchill, Ερείπια ναού. (Παρθενώνας). Aθήνα. 1934. 


Στο πίσω μέρος του πίνακα. "Mία γωνία του Παρθενώνα από τον Winston S. Churchill".

Tα Χριστούγεννα του 1944 ο Churchill επισκέφθηκε την Αθήνα όπου υπήρχαν βρετανικά στρατεύματα. Ο Εμφύλιος στην Ελλάδα είχε αρχίσει. Άραγε, τότε θυμήθηκε ότι πριν δέκα χρόνια είχε ζωγραφίσει τον Παρθενώνα;

Ο Winston Churchill και ο Conrad Adenauer τον Μάιο του 1956 στο Άαχεν της Δυτ. Γερμανίας την ημέρα της τελετής κατά την οποία απονεμήθηκε το βραβείο του Καρόλου του Μεγάλου στον Βρετανό πολιτικό.  (ACDP Bildarchiv). Στo ταξίδι  αυτό στη Γερμανία χάρισε τον πίνακά του στον Adenauer.

Winston Churchill,  H Bασιλική του Κωνσταντίνου στη Ρώμη.

 Winston Churchill, Στις πυραμίδες.

Winston Churchill, Θέα προς το Κάιρο από τις πυραμίδες.

Winston Churchill, O μιναρές του Κοτούμπια στο Μαρρακές του Μαρόκο. 1938.

Winston Churchill, Το σχεδιαστήριο στο Cartwell.

Winston Churchill, Στη βεράντα του Πάρκου στο Κεντ.

Winston Churchill, O Rudolph Churchill (ο γιος του Churchill) διαβάζει.

Winston Churchill, Σκιές και δέντρα.

Winston Churchill, Μία άποψη του Chartwell. 1938.

To κουτί με ελβετικά χρώματα που χρησιμοποιούσε ο Churchill όταν ζωγράφιζε. Μουσείο Τέχνης του Dallas. Στην ιδιωτική του ζωή ζωγράφιζε τοπία και μνημεία "ξωτικών" χωρών, στην πολιτική του ζωή σχεδίαζε και αποφάσιζε-μαζί μ᾽άλλους ισχυρούς, το μέλλον αυτών των χωρών.

Γιάλτα. Φεβρουάριος του 1945. Συνδιάσκεψη των ισχυρών. Από αριστερά. Churchill, Roosevelt, Stalin. Εκεί, μάλλον, δεν είχε χρόνο να ζωγραφίσει...

https://winstonchurchill.hillsdale.edu/4313-2/
http://www.winstonchurchill.org
http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=667

Πέμπτη, 2 Φεβρουαρίου 2017

Φεβρουάριος. Ένα ποίημα της Ρένας Καρθαίου

Φεβρουάριος

Ένα συμπαθητικό ποιηματάκι της Ρένας Καρθαίου (1913-2005) από τα παιδικά μας χρόνια, επιλέγω για να καλωσορίσουμε τον δεύτερο μήνα του χρόνου, τον "Κουτσό Φλεβάρη", μαζί με μία ανθισμένη αμυγδαλιά του Pierre Bonnard...
Pierre Bonnard, Ανθισμένη αμυγδαλιά. 1945. Εθνική Πινακοθήκη Αυστραλίας. Καμπέρα.

Άνθη ανάκατα και χιόνι..
Τις αμυγδαλιές φορτώνει..

Κούτσα κούτσα κατεβαίνει..
όλη η πλάση τον προσμένει!!

Μήνυμα πως δεν αργεί..
φτάνει η Άνοιξη στη Γη..

Στο γαλάζιο το στεφάνι..
του ήλιου κάποια αχτίδα εφάνη..

Το ‘παν και το λένε τόσοι..
άνθρωποι με τόση γνώση:

«Ο Φλεβάρης και αν φλεβίσει..
Καλοκαίρι θα μυρίσει!! »